Η Μονή της Παλαιοκαρυάς βρίσκεται αριστερά της επαρχιακής οδού Ελασσόνας-Δεσκάτης, 10 χιλιόμετρα νότια του χωριού Κρανιά. Η Μονή είναι αφιερωμένη στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος, και εορτάζει στις 6 Αυγούστου. Από την ίδρυσή της, έως το 1881, ανήκε στην Επισκοπή των Σταγών, από το 1882 έως το 1896 στη Μητρόπολη της Δισκάτης (Δεσκάτης) και μετά την κατάργησή της (1896) ανήκει στη Μητρόπολη της Ελασσόνας.
Δεν είναι γνωστό το πότε ακριβώς ιδρύθηκε η Μονή. Ονομάστηκε Μονή Παλαιοκαρυάς, καθώς ανεγέρθηκε στην περιοχή του οικισμού της ύστερης Βυζαντινής Εποχής Καρυά ή Καρίτσα, όπως αναφέρεται και στο χρυσόβουλο του Ανδρόνικου Δ΄ Παλαιολόγου, το 1336, υπέρ της Επισκοπής των Σταγών. Με βάση την επιγραφή ενός τμήματος του τέμπλου (1628), μπορούμε χρονικά να υπολογίσουμε ότι η Μονή ιδρύθηκε στα τέλη του 16ου ή στις αρχές του 17ου αι. Η επιγραφή αυτή έχει ως εξής: + ΑΝΑΚ(ΑΙ)ΝΗCΘΗ Ω ΠΑΡΩΝ ΤΕΜΠΛΟS ΔΙΑ CΗΝΔΡΟΜΗC ΚΩΠΟΥ ΜΟΧΘΟΥ ΤΕ Κ(ΑΙ) ΕΞΟΔΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΟCIOTATOY EN VEΡΟ (ΜΟΝΑ)Χ(ΟΙC) ΠΑ(ΠΑ)-ΠΑΛΑΤΥΟΥ Κ(ΑΙ) ΑΡCE(ΝΙ)ΟΥ ΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ. ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ VΕΡΟΜΟΧΑΧΟΥ, ΑΒΕΡΚVOY HEΡOMONAXOY ΕΠΙ ΕΤΟΥS ζΡΛϛ [7136-5508=1628] μαρτυο 1ης.
Την ίδια περίπου εποχή, χρονολογούνται και κάποιες εικόνες του τέμπλου.
Το καθολικό της Μονής, το οποίο ανακαινίσθηκε το έτος 1792, σώζεται σε καλή κατάσταση, με νάρθηκα και τρούλο, ο οποίος στηρίζεται σε 4 κίονες. Σώζονται επίσης, ο πύργος δίπλα στο καθολικό και το αγίασμα. Η Μονή άρχισε να παρακμάζει στα μέσα του 19ου αιώνα και διαλύθηκε το 1930. Το 1931, συγχωνεύτηκε με την Μονή της Ολυμπιώτισσας.
Τα διάφορα κειμήλιά της και τα παλαίτυπα βιβλία, συγκεντρώθηκαν στη βιβλιοθήκη της Ολυμπιώτισσας, εκτός από μερικά τα οποία παρέμειναν στην Μονή και κάποια μεταφέρθηκαν στον ναό του γειτονικού χωριού Κρανιά. Το 1927, σώζονταν στην Μονή 60 βιβλία. Μετά τον επανέλεγχο των βιβλίων, το 2024, στην βιβλιοθήκη της Ολυμπιώτισσας βρέθηκε η πλειονότητα των βιβλίων αυτών, τα οποία, λόγω των ενθυμήσεων που περιέχουν, είμαστε βέβαιοι ότι προήλθαν από τη Μονή της Παλαιοκαρυάς.
Το έτος 2024 μετά από πολλά χρόνια, η Ιερά Μονή άρχισε να επαναλειτουργεί. Το γεγονός αυτό, οφείλεται στο άοκνο ενδιαφέρον και τη διαρκή μέριμνα του Σεβασμ. Μητροπολίτου Ελασσώνος κ. Χαρίτωνος για την εκ βάθρων ανοικοδόμηση της νέας πτέρυγας ως και στην εγκατάσταση ενός ευλαβεστάτου ιερομονάχου του πατρός Νεκταρίου Ελευθεριάδη, ο οποίος με ζήλο μοναχικό και διάθεση για εργασία, αναλαμβάνει την ευθύνη της ιστορικής αυτής Ιεράς Μονής. Ο π. Νεκτάριος είναι ο πρώτος ιερομόναχος, όπου μετά από έναν ολόκληρο αιώνα ερήμωσης, επανδρώνει την Ιερά Μονή και θα διακονήσει σε αυτή.
